Direnç renk kodları ve direnç okuma

Direnç değerleri direnç gövdesi üzerine renklerle kodlanabilir veya yazıyla yazılabilir.

RENKLERLE KODLAMA

Her rengin bir sayı değeri, bir çarpan değeri ve bazı renklerin tolerans değerleri vardır. Aşağıdaki tabloda renklerin sayı, çarpan ve tolerans değerleri görülüyor.

Mesela Yeşil: Sayı olarak kullanılıyorsa 5, çarpan olarak kullanılıyorsa 105 yani 100.000, tolerans olarak kullanılıyorsa %0,5’i ifade eder.

RENK

SAYI

ÇARPAN

TOLERANS

SICAKLIK KATSAYISI

(6 renkli direnç için)

Siyah

0

100 = 1

Kahverengi

1

101 = 10

± % 1 (F)

100 ppm

Kırmızı

2

102 = 100

± % 2 (G)

50 ppm

Turuncu

3

103 = 1.000 =1K

15 ppm

Sarı

4

104 = 10.000 =10K

25 ppm

Yeşil

5

105 = 100.000 =100K

± % 0.5 (D)

Mavi

6

106 = 1.000.000 =1M

± % 0.25 (C)

10ppm

Mor

7

107 = 10.000.000 =10M

± % 0.1 (B)

5ppm

Gri

8

± %0.05 (A)

Beyaz

9

1ppm

Altın

10-1 = 0.1

± % 5 (J)

Gümüş

10-2 = 0.01

± % 10 (K)

Yok

± % 20 (M)

Kırmızının sayı değeri 2, çarpan değeri 102 yani 100, tolerans değeri %2 dir. Sayı değerini bilmek çarpan değerini de bilmek demektir. Çünkü çarpan değeri 10sayı değeri dir. Sayı değeri 2 ise çarpan 102=100 dür, 5 ise çarpan 105=100.000 dir.

Renklerin sayı değerlerini kolayca akılda tutmak için “Sokakta Sayamam Gibi” ifadesi ezberlenebilir.

soakta sayamam

Direnç değerleri renklerle belirlenirken 3, 4, 5 veya 6 renk kullanılabilir.

4 Renkli Dirençler:

Direnç üzerinde 4 renk bandı kullanılarak değeri ifade edilir.

direnc2 direncler_res1

 

 

 

4 renkli kodlamada 1. ve 2. renk sayı, 3. renk çarpan, 4. renk toleranstır

image004

İlk iki sayı yan yana yazılır, çarpanla çarpılır. Bu bize Ohm olarak direnç değerini verir. Bir başka ifade ile 1. ve 2. renklerin sayı değeri yan yana yazılıp, çıkan değer, 3. rengin çarpan değeri ile çarpılır. Çarpım sonucu çıkacak değer direncin ohm olarak değeridir. 4. renk ise tolerans değeridir.

 

Yasaklı renkler:

İlk bant siyah, altın ve gümüş olamaz. Çünkü siyahın sayı değeri 0 dır. Altın ve gümüşün ise sayı değeri yoktur, tolerans değerleri vardır.

4 renkli dirençlerde 3. renk (çarpan rengi) mavi (106) ve daha küçük çarpanlı renkler olabilir. Mesela 3 renk mor olamaz. Mor 107 ile çarpmak demektir. Sayı renklerini en küçük seçsek (kahverengi, siyah) 10×107 = 100MOhm elde ederiz. Bu da mümkün değildir.

5 Bantlı dirençlerden 4. Bant (çarpan rengi) yeşil ve daha küçük renkler olmalıdır. (5 Bantlı dirençler aşağıda incelenmiştir)

 

Okuma yönü nasıl buluruz:

Renkler soldan sağa doğru okunmalıdır. Okuma yönünü doğru tesbit etmek için aşağıdaki kriterler size yardımcı olacaktır.

  • Çarpan ve tolerans renkleri arasındaki mesafe daha fazladır. Bu şekilde tolerans rengi sağa gelecek şekilde okuma yönünü ayarlayabiliriz.
  • Altın ve gümüş renkleri tolerans rengi olduğu için daima sağda olmalıdır.
  • Bazen de 1. sayı bandı direnç bacağına daha yakındır.
  • Yukarıdaki yasaklı renkler kısmı da bu konuda bize yardım edebilir.

 

Tolerans:

Tolerans direnç değerindeki üretimden kaynaklanan hata payı demektir. Direncin toleransı %5 ise, bu direncin değeri renklerle kodlanan değerinden %5 oranında küçük veya büyük olabilir.

Mesela Bir direnci üzerindeki renklerden 100 Ohm %5 toleranslı okuduk diyelim. %5 fazlası 100+%5=105 Ohm, %5 düşüğü 100-%5=95 Ohm olur. Yani bu direnci ölçtüğümüzde değeri 95-105 Ohm arasında çıkabilir, bu normaldir. Direnci 95 Ohm ölçmüşsek bu direnç bozuk demek değildir.

 

4 renkli direnç Okuma Örnekleri:

direncler_res1

Yandakii dirençte renkler ve sayı değerleri

Kahverengi  (1) – Siyah (0)- Siyah ( 100=1 )- Altın (%5)
10 Ohm %5

3. renk çarpan olduğu için, 3. renk olan siyahın çarpan değerini yazdık.

image006

 

direnc2

Kırmızı (2) – Mor (7) – Kahverengi (101=10 çünkü 3. renk çarpan) – Altın (tolerans %5)

27×10= 270 Ohm, Toleransı %5

 

Resimdeki ilk renk turuncu diye görülebilir. Ancak %5 toleranslı direnç E24 serisidir. Bu seride 370 Ohm yok. 270 Ohm var. Tabiî ki bu karşıklık direnç gerçekte elimizde olduğu zaman olmayacaktır. Standart direnç değerleri için buraya bakınız…

 

Aşağıdaki dirençleri okuyalım:

4ornek

Not: Dirençte tolerans rengi yoksa ve 3 renkliyse, 4 renkli direnç gibi okunur. Tolerans rengi olmadığından toleransı %20 kabul edilir.

5 Renkli Dirençler:

5 Renkli Dirençlerde, 4 renkliden farklı olarak 3 tane sayı vardır.

image008

image009

5ornek

6 Renkli Dirençler:

6 Renkli dirençlerin okunması 5 renkli dirençlerle aynıdır. Farklı olarak 6. renk sıcaklık katsayısını ifade eder.

Sıcaklık Katsayısı:

Bu katsayı direncin değerinin sıcaklıkla ne kadar değiştiğini belirtir. Birimi PPM/oC dir. Yani oC (santigrat derecede) milyon başına değişim demektir (PPM=part per million)

1Mohm bir direncin sıcaklık katsayısı 400PPM/ oC ise bunun anlamı şudur 1 oC sıcaklık artışı direncin değerini 400 Ohm değiştirebilir. Azaltabilir veya artırabilir.

Sıcaklıkla dirençin değişimini şu şekilde hesaplayabiliriz:

image011

∆R : Dirençteki değişim miktarı (ohm)
TCR : Sıcaklık katsayısı (PPM/ oC)
R0 : T0 da ölçülen direnç değeri (ohm)
R :T de ölçülen direnç değeri (ohm)
T0 : İlk Sıcaklık (oC)
T :Son sıcaklık (oC)

Örnek: Sıcaklık katsayısı 150 PPM/ oC olan 1Kohm luk bir direncin ortam sıcaklığı 25 oC den 30 oC ‘ye çıkarsa direnç değeri ne kadar değişir.

image012

Örnek: TCR değeri 200 PPM/ oC olan 10 Kohm bir direncin 15 oC sıcaklık artışında değeri ne olur?

image013 Sıcaklık arttığından direnç 30 Ohm azalacaktır

 

image014

Sarı-Kahverengi-Kırmızı-Turuncu-Kahverengi-Mor

412×1000=412Kohm %1, 5ppm

6ornek

İlginizi Çekebilir

8 Comments

  1. boş boş yazmışsınız biraz açıklayıcı olsaydı daha iyi olurdu.zaten bilen buraya bakmaz .saçmalıkya

    1. Bu konu direnç okumayla ilgili sadece. Dirençler hakkında (yapısı, çeşitleri vs) bilgi içermiyor. Dirençler hakkında genel bilgi içeren bilgi de eklenecek. Bu yaıda bulduğunuz eksikleri detaylıca bildirirseniz tamamlaya çalışırız. Ziyaretçilerin görüş, öneri ve eleştirileri bizim için değerlidir.

  2. Sarı ve beyaz yazıları fareyi aşağı yada yukarı oynatınca parıldıyor .süb. mesaj mı veriyorsun yoksa 🙂 Neyse eline sağlık.

  3. Pusat, İnşallah az önce mantar falan yememişsindir. Ben bir parıldama göremiyorum. Ya mantara bağladın ya da ben kör oldum 😉

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir